تنقید 20. شمس درنه ـیی و ادبی اوتوروملاری (2)

 

شمس دَرنه­یی و ادبی اوتوروم­لاری (۲)

 

مین بیر گئجه: تبریزده کئچیریلن شمس دَرنه­یی­نین ایکینجی اوتوروموندا، سایین حامد احمدی­نین "منی قالدیرین لوطفن" باشلیقلی اؤیکوسو اوخونوشا قویولدو. آشاغیداکی متن، عئینن شمس درنه­یی­نین اؤزل وئبلاقیندان گؤتورولموشدور (http://shamsngo.blogfa.com/). حیکایه­نین اؤزونو اوخوماق اوچون، مین بیر گئجه­نین "بیزیم اؤیکو 17" باشلیغینی تیکله­یه بیلرسیز (http://1001gece.blogfa.com/post-55.aspx).

شمس درنه­یی­نین سایین اؤیه­لرینه یورولمایاسیز دئیه­رک، ـ بیر ده، بئله کیمی ادبی اوتوروم­لارین او بیری شهرلریمیزده ده کئچیریله­جک آرزوسویلا ـ ، دَرنکده گئدن دانیشیق­لارین اؤزَتینی (خولاصه­سینی) بیرلیکده اوخویوروق:

                                                      ***

 

شمس: بو هفته­کی اوتوروموموزدا، سایین حامد احمدی­نین  "منی قالدیرین لوطفن" آدلی اؤیکوسونو اوخویوب اَلشدیره­جه­ییک (تنقید ائده­جه­ییک). بو گونکو اوتوروموموزون دَییشیک یانی، یازیچی­نین اؤزونون ده بوردا اولماسی­دیر. مین بیر اؤیکو یاریشماسی­نین بیرینجیسی اولان بو اؤیکونو، بیر آی یاریم اؤنجه بیر دؤنه بیرلیکده اوخودوقسا دا، آنجاق یایدیغیمیز کیتابچادا اؤیکونون آلین یازیسی­نین چاپدا دوشمه­مه­سی، ها بئله حامد بَی­ین بیلیم­ یوردونو بیتیریب تبریزه قاییتماسی، اؤیکونو بیر داها اوخومامیزا باهانا اولدو. من یولداش­لاردان ایسته­ییریم حامد بَیدن چکینمه­دن اؤز دوشونجه­لرینی سؤیله­سین­لر...  

 

تنقید 19. کمی نزدیکتر/ وحید علیرضایی

 

مین بیر گئجه: ژورنالیست، یازیچی و شاعیر کیمی چالیشان وحید علیرضایی (اردبیل، 1355)، الکتروتکنیکـده لیسانسی، ایسلام تاریخینده ایسه یوکسک­لیسانسی وار. تحکییه ادبیاتینا گلدیکده، اؤیکو قولوندا «قد آغوش من» و «ماندانا یک فرشته بود»، ها بئله رومان قولوندا «گستاخ» باشلیقلی کیتاب­لارین یازیچیسی­دیر. «جلال آل احمد»ـین یاشاییشینی دا رومان کیمی یئنی­یئتمه­لر اوچون ایشله­میش­دیر. "هنری حوزه­سی"ـیله "محقق" بیلیم­یوردوندا اؤیکویله ایلگیلی کیلاس­لاری اولموش بو یازیچی­نین آشاغیداکی تنقیدی، بوندان قاباق اردبیلدن یاییملانان "فروغ آذربایجان" قزئتنی­نین یوز اللی آلتینجی ساییسیندا چاپ اولموش­دور.

(بو یازییلا یاناشی، «لاپ او اوزاق­لاردا» کیتابینا گؤره یازیلمیش او بیری تنقیدلری ده، بو وئبلاقین "تنقید" بؤلوموندن الده ائتمک اولار.)

***

کمی نزدیک­تر

 

(نگاهی به مجموعه داستان «لاپ او اوزاق­لاردا»)

وحید علیرضایی

 

حتا اگر به بهترین داستان این مجموعه یعنی «هاف، هاف، هاف» هم دقیق شویم، نمی­توانیم این احساس اخلاق­گرایانه را که در ساختار اجتماعی و ادبی ما رخنه کرده است را نادیده بگیریم. آنجا که بحث خصایل ضد اخلاقی بشری از ذهن نویسنده داستان بیرون می­ریزد. «رضا کاظمی» در نگاهش به بازماندگان پس از مرگ، نگاه قاضی­گونه خود را با داستان کوتاهی از «بوکوفسکی» که در همین مورد است می تواند مقایسه کند. بحث بر سر بهتر یا بدتر بودن اثر نیست، بلکه بحث بر سر این است که چرا فقط یک نگاه. نگاهی که حتا در داستان سمبولیک «هؤرولموش خاطیره لر، من و آتام» که می خواهد مفهوم مرگ را به مفاهیم مقدسی چون شهادت متصل کند و ...

تنقید 18. شمس درنه ـیی و ادبی اوتوروملاری (1)

            

             شمس درنه­یی و ادبی اوتوروم­لاری (۱)

 

مین بیر گئجه: هر بیر اثرین، اؤزللیک­له جیددی و چالیشقان یازیچی ـ شاعیرلر طرفیندن اوخونولماسی، او اثرین یازاری اوچون دانیلماز بیر سئوینجین یارانماسی دئمک­دیر. نئچه گون بوندان قاباق، تبریزین «شمس» آدلی ادبی درنک­لری­نین بیرینده، «هاوایا پیله­دیییمیز فاتیحه­لر» باشلیقلی اؤیکومه گؤره بیر اوتورومون کئچیریلمه­سینی ائشیتدیم. سونرا، اوتورومداکی دانیشیق­لارین یازیلیش فورماسی، ـ دَرنه­یین ایمئیلی طریقی ایله ـ الیمه چاتدی. من اؤز نؤوبمده، اوزاقدان اوزاغا بو ادبی اوتورومدان چوخلو شئی­لر اؤیره­نه­رک، او بیری حیکایه­لریمده یوزه یوز بو گؤستریش­لردن یارارلاناجاغیما چالیشاجاغام. بورادا یئنه ده، «شمس» درنه­یی­نین بوتون اؤیه­لرینه درین سایغی­لاریمی بیلیندیره­رک، تحکییه ادبییاتیمیز اوچون بئله کیمی گرَکلی اوتوروم­لارین سورَکلی اولدوغونو آرزولاییرام. (اؤیکونون اؤزونو اوخوماق اوچون، بو وئبلاقدا تیکله­یین: بیزیم اؤیکو بؤلومو/ بیزیم اؤیکو 26/ هاوایا پیله­دیییمیز فاتیحه­لر/ رضا کاظمی.)  

***

] شمس ادبی درنه­یی مین اوچ­یوز سئکسان یئددینجی گونش ایلینده، سلیمان جعفری، سهند نظمی، آیناز ستاری­فرد، ثریا قاسم­زاده و ابوالفضل ثوابی کیمی سایین یازیچی، ژورنالیست و شاعیرلرین توسطی ایله تبریزده قورولموشدور. بو درنه­یین ایندیلیکده اوتوز بئش اؤیه­سی اولاراق، زهرا نیکروان، ملیحه عزیزپور، عسگر محمدپور، نشاط شیخ­الاسلامی، آتیلا سلمانی و باشقا سایین قلمداش­لارین قاتیلماسییلا ادبی اوتوروم­لار کئچیریر.[   

 

سهند نظمی: منجه، اؤنجه اؤیکونون فضاسينا توخوناق، سونرا سؤزبسؤز دانيشیب قاباغا گئدَک.

آيناز ستاری­فرد: منجه، بو اؤیکونون آنا باخيشي ايکي يئري، ايکي توپلومو بير - بيریيله توتوشدورماق­دير؛ بؤيوک بير يئرله کيچيک بير يئري توتوشدورماق. ايکينجيسي ایسه سنت­ـدن (گَله­نَک­ـدن) تؤرَنمیش بیر پارا دوشونجه­لره توخونماق ايسته­یير.

ثریا قاسم­زاده (اولکر): سنت­ـه توخونور يوخسا مدرن ياشاييشي قينايير؟ هانسي؟ 

سليمان جعفری: ايکيسي ده. بو، داها آرتيق دانيشيلمالي­دير. من آيري قونولارا توخونماغي دا آليرام... "تورپاق" ائلئمئنتي­نين گوجلو رولو وار. 

فريده فنایی: آنا فيکير ائله تورپاق­دير. دئدییینیز او بیری قونولار، ايکينجي یئرده دورورلار.

ثریا قاسم­زاده (اولکر): اؤیکونون هانسی بؤلوم­لری دئدییینیز او سنت قونوسویلا اوست­اوسته دوشور؟ اؤز دئدییینیز کیمی بیرآز سنت­دن تؤرنمیش او فيکيرلردن دانيشين. هانسي فيکيرلر؟

آيناز ستاری­فرد: ائله اؤيکونون آدي، «هاوايا پيله­دییمیز فاتيحه­لر»! ...

 

تنقید 17. پیروزی بر زمان/ حسن فیضی

مین بیر گئجه: حسن فیضی (اردبیل، 1356). اؤیکو یازیر، بونونلا یاناشی ژورنالیست کیمی ده چالیشماقدادیر. وحید علیرضایی­نین امه­یی ایله ایشیق اوزو گؤرموش "قد آغوش من" باشلیقلی اؤیکو توپلوسوندا، اوچ یازیچییلا بیرگه حیکایه­لری یاییملانمیش­دیر. اؤز دئدییینه گؤره، یاخین گله­جکده ده "مرغ چاشت" آدلی رومانی چاپ اولاجاق­دیر. آشاغیداکی تنقید، اردبیلدن یاییملانان "فروغ آذربایجان" قزئتی­نین یوز اللی آلتینجی سایی­سیندا، "لاپ او اوزاق­لاردا" حیکایه توپلوسونا اختیصاص وئریلمیش اؤزل بیر صحیفه­ده چاپ اولموش­دور. گئتدیکجه، باشقا تنقیدلر ده، بورادان مین بیر گئجه اوخوجولارینا تقدیم اولوناجاق­دیر.    

***

پیروزی بر زمان

(کتاب «لاپ او اوزاق­لاردا»، در نمایی نزدیک)

حسن فیضی

 

"... کیشی الینی بئلینه آتمیش، اوتاغین ائنینی اوزونونو آددیملاییردی. هردن دیوار قارشیسیندا دوروب اؤز شکیلینه باخیردی. چییین­لرینده ایکی قوببا ایشیلداییردی، بیغی گولوردو."

جملات فوق از تک داستانی به نام «او ایت بیزه باخیردی/ آن سگ ما را نگاه می­کرد» انتخاب شده است. در این داستان و نه داستان دیگر از کتاب «لاپ او اوزاق­لاردا»، «رضا کاظمی» به فرازی قابل تامل از کار هنری خویش دست یافته است، چرا که در این داستان­ها پرداخت رویدادی منفرد یا خویشتن­نگری شخصیتی منفرد او را مجاز می­دارد تا معنا و مفهوم زندگی یک انسان را که اغلب در نومیدی محضی غوطه­ور است، روشن و آشکار گرداند.

دنیای نویسنده­ی «لاپ او اوزاق­لاردا» در بغایت سادگی، بگونه­ای بیگانه با ماست. دست­کم از جنبه­ی درونی چنین است، هرچند که نویسنده در اندرون تنهایی خویش گرفتار همان ترس­ها و رنج­های تکان­دهنده­ای است که بدون در نظر گرفتن هیچ­گونه محدودیت فرهنگی­ای، قلب همه­ی انسان­ها را در همه­ی مکان­ها و زمان­ها به تپش وامی­دارد. فضای داستان­ها اغلب گنگ است، جهانی علیل که گویی به آن­سوی مدارهای زمان و مکان پرتاب شده است. شور و احساس­های سرکش و خام، همچنین انزوا و مرگ چونان پدیده­ای آشکار و روشن در برابر ابهام و تیرگی زندگانی­های سوگناک شخصیت­های داستان­ها قد علم می­کند...

تنقید 16. بیر کامئنت!/ اولکر اوجقار

مین بیر گئجه: بولود مرادی گؤندَردییی یازی­نین کامئنت­لر بؤلومونده، بیر سیرا اوخوجولارلا بیرگه سایین اولکر اوجقار دا اؤز دَیرلی باخیشینی صمیمیت­له بیزله پایلاشمیشدی. دوغروسو، اونون قیسا یازیسینی اوخودوغومدان سونرا، او متنین اوردا قالدیغینا حئییفلیییم گلدی... بئله­لیک­له،  اولکر خاتینا درین سایغی­لاریمی بَسله­یرک، کامئنت کیمی یازدیغی سؤزلری بوردان دا یاییملاییرام. دئمه­لی، بولود مرادی­نین یازیسی دا تنقید بؤلومونون  "تنقید 15." باشلیغی آلتیندا گئتمیشدیر.        

                                                     ***

اولکر اوجقار: «بولود مرادی» یازدیغینی نئچه دؤنه اوخودوم و البته اؤیکونو. بونون بیر چاغداش اؤیکو اولدوغونو، اؤزللیک­له کومونیزمه آیرونیک باخیشلا یاناشدیغیندا، سنله راضیلاشیرام. اوداقلامایا (focalization) گؤره ائتدییین ایضاح­لار دا، چوخ خوشوما گلدی و سؤزون دوزو بئله قاریشیق قونونو بئله ساده دیل ایله آچیقلاماغینا قیسقاندیم!

اؤیکوده، ایکی شئی، منی سن آلان لذتی آلماقدان قویدو. منجه، یازار، سیمگه­لری چوخ آچیق ـ آیدین الده قویموشدور. سونوجدا دئدییین بو سؤز، "بو نسیل، كومونيزم گؤزله‌ييشي­نين قونوسودورسه، عظيم آنجاق بيهوده ـ بيهوده بو اؤلموش نسلي گؤزله‌يير!..."، اؤیکونون بعضی یئرلرینده ائله گؤزه چارپیر سانکی بیری دوروب آدامین باشی اوستونده دئییر بئله­دیر ها!! اؤرنک اولاراق، بو تومجه­ده: "گؤزوم دوشدو قارا اؤرتويو كنارا وورلموش ماحمودون شكيلينه. لنين­ـين قيرميزي اؤرتويو يئرينده‌ ايدي..." آیدینجا محمودون قاراسی و لنین­ـین قیرمیزیسی او تضادی اورتایا قویور. یعنی منجه محمودون اؤلومو یا ساییر بیلگی­لر، اوخوجونون تخییولونون له­ینه دئییل، بو تضادی قابارماق اوچون آنلاتیدان حذف اولوبلار.

اؤته یاندان، بو اؤیکونون دیلی ده اوداقلاما مبحثینده سؤزو گئدن سوبیئکتیویته­نی وورغولاییر. بورادا، فهله نین، عظیمین و مستانین سؤز توپلوسو عئینی­دیر. یعنی کاراکتئرلر دیل باخیمیندان هئچ سئچیلمیرلر. سانکی یالنیز بیر کاراکتئر وار. او دا، بیر عوام قادینی تمثیل ائتمه­یی آماجلادیغینا رغمن، چوخ زامان­لار یازارین اؤزونو تمثیل ائدیر. یعنی دیالوقو ساییر ایضاح­لاریندان آییرساق، بیر گنج ائرکک آدامین سؤز توپلوسونا واراریق. همی ده، عوام دئییل، عوام کیمی دانیشیب اونلارین گؤزلریندن باخماغا چالیشان بیر ساوادلی و سن دئمیشکن چاغداش آدام!

آیریجا، بوگون ادبی دیلده گئدن "چاخیر" و "یاتاق" کلمه‌لری، بو قادینین "آفتاها گؤتوروم سنين عئيبه‌جر اندامووا دئنن آخيري نئچه‌يه؟... " کیمی تومجه­لری­نین آراسیندا، او ساوادلی چاغداش آدامین دیلیندن قاچیر کیمی گلیر منه!

بو اؤیکو و اوخونوشونو منله پایلاشدیغیزدان میننتدارلیغیمی بیلدیریریم.

 

تنقید 15. "من، عظیم و لنین" اؤیکوسونو اوخودوغومدان سونرا/ بولود مرادی

مین بیر گئجه: بولود مرادی (میانا، 1362). تهرانین "عللامه" بیلیم­یوردوندا، ادبیات قولوندا یوکسک لیسانس آلمیشدیر. ال­لرینه ساغلیق دئیه­رک، "بیزیم اؤیکو 27" باشلیغی آلتیندا یاییملانمیش "من، عظیم و لنین" اؤیکوسونه گؤره یازدیغی تنقیدی بیرلیکده اوخویوروق.

***

 

«من، عظيم و لنين» اؤيكوسونو اوخودوغومدان سونرا

بولود مرادي

 

«داما داش­لاري سورن اوشاقدير زامان»ـ مي دئييردي هئراكليتوس؟

«ايلهان برك»

 

ادبي ياراديجيليق ايشيق‌دير. ايشيق منشوردان سووشاندا، چئشيدلي رنگ‌لره بؤلونور. يعني واحيد بير ايشيق چئشيدلي ايشيق­لارا چئوريله‌رك، چئشيدلي ماهيیت‌لر قازانير. ادبي ياراديجيليق ايسه اوخونوش کئچیدینده (پروسئسینده) چئشيدلي معنالار ايفاء ائدير. اوخوجو اؤز بَيَندييي رنگي (معناني) سئچير. «من، عظيم و لنين» اؤيكوسونو اوخودوغومدا، چئشيدلي یوزوم­لار (تاويل‌لر) ايمكاني ‌ايله راستلاشدیم­سا دا، اَن سونو اجتیماعي ـ تاريخي اوخونوش­لار الده ائده‌جه‌ييمله راضيلاشديم. روايتين بيناسي، «پراپ»‌ـا گؤره "دوروم دَييشيمي"ـ‌دير. گنج يازيچيميز «محمود مهدوي»‌نين «من، عظيم و لنين» آدلی اؤيكوسو، دَييشميش يئني بير دوروملا چارپيشمادا اولان كاراكتئرلرين اوزَلشدييي حاديثه‌لردن تشكيل‌ اولونور...

 

تنقید 14. لاپ او اوزاقلاردا، کامئرانین کادری ایچینده!/ بولود مرادی

 

مین بیر گئجه: بیر نئچه گون بوندان قاباق ـ ایلک دؤنه اولاراق ـ ، سسینی تئلئفون دالیندان ائشیتدیم. ـ «کیتابیوا گؤره نقد یازمیشام»، دئدی. ائله بو ساده­لییه ده، دوستلوغوموزو باشلادیق. «میانا» شهرینده یاشاییرسا دا، سانکی لاپ قونشولوغوموزدا اَیله­شیر. ایندی­یه کیمی اونو هئچ گؤرمه­سم ده، دانیشدیغیمیز او نئچه دقیقه­ده آنجاق اوخوموش بیر ادبییاتچییلا تانیش اولدوغومو آنلادیم. اونا بَسله­دیییم مین بیر سایغییلا یاناشی، گؤندَردییی تنقید قارشینیزدادیر... بوندان اؤنجه، بو تنقید ایران سویه­سینده یاییملانان آذران درگیسی­نین اونونجو سایی­سیندا چاپ اولموش­دور. آذران درگیسی تبریزدن یاییملانیر.  

                                     ***

لاپ او اوزاق­لاردا، کامئرانین کادری ایچینده!

بولود مرادی

          

بیزیم مدرسه بودور: بو اَتدن اولان دؤرد دیوار! ـ تبریزلی شمس ـ

  اؤیکو (حیکایه) ندیر؟ اؤیکونون باش اوجوندا دوران «ادگار آلن پو»ـیا گؤره، اؤیکو ایکی آنا اؤزللییه مالیک اولمالی­دیر: ایجاز و بسیط بیر تاثیر. اؤیکو بیر کَسیت (Section) اولاراق، حیاتین سیراسیندا اوزلَشه بیله­جه­ییمیز بوتون قونولارین بیر بؤلومونو، بیر کَسیتینی ریوایت ائتمک اوچون، اولدوقجا آز و کافی سؤزجوک­لردن تشکیل اولونمالی­دیر. بو اوزدن اوخوجونو ایسه واحید و بسیط بیر تاثیر (Single effect) آلتینا آپارمالی­دیر. فرعی ریوایت پارچالاریندان (خُرده ریوایت­لردن) چکینیب، اؤیکونون قورغوسو (Plot) اساسیندا گرَکلی اولان ریوایته بویون اَیمه­لی­دیر. مودئرنیته­نین ایلک دؤنم­لرینده یارانان اؤیکو آخیمی، رومانس­لاردا وار اولمایان مؤحکم بیر عیللت و معلول اساسیندا قورولموش قورغو، ها بئله عئینی دونیادا عادتن منظم زامان و موعین بیر مکان و دوروم ایچینده اؤزل بیر ائتکی­لر (کُنش­لر) و تپکی­لر (واکنش­لر) گؤسترن کاراکتئرله تانینیر. کاراکتئر مودئرنیته­نین محصولودور. رئالیزم آخیمیندا عادی اینسان­لار، عادی حادیثه­لرله اوزلَشیر. رئالیزم، تنقید گؤزویله دونیایا باخماق هوسینده­دیر. (بورادا، رئالیزمین فلسفی پروبلئم­لرینی آچیقلاماق ایسته­مه­دیییمی بیلدیره­رک، رئالیزمین تئوری باخیمیندان آخساق­ اولدوغونو وورغولاییرام.)

«رضا کاظمی»­نین «لاپ او اوزاق­لاردا» آدلی ایلک اؤیکو توپلوسو، گئنئل­لیک­له رئالیزم چرچیوه­سینده یئرلَشیر...

تنقید 13. آیدین آراز

 

مین بیر گئجه: آشاغیداکی متن،  آیدین آرازین بیزیم اؤیکو ۱۶ باشلیغی آلتیندا گئدن، ساعات اون­ایکیده کیشی هله ده آغلاییر آدلی اؤیکویله باغلی یازدیغی اؤزل باخیش­لاری­دیر. گنج شعریمیزین قوجامان شاعیری آیدین آرازا مین بیر سایغی بسله­یرک، اوندان یئنه ده اؤز دَیرلی باخیش­لارینی بیزدن اسیرگه­مه­دییینی دیله­ییرم.

***

نئچه نوت آتیلا اسکندانی­نین اؤیکوسونه

آیدین آراز

ساعات اون­ایکیده کیشی هله آغلاییر"، ان یئنی اوخودوغوم اؤیکودور. یئنی،آغیر و لذت تؤره­دن بیر اؤیکو. بورادا، اؤیکوچو و تنقیدچی دوست­لاریمدان ایذین آلاراق، سیزی نئچه سطیر یازدیغیم نوت­ـون اوخوماغینا دعوت ائدیرم.

1ـ "ساعات" سؤزجویویله باشلایان بو اؤیکوده، زامان مسئله­سی و بوتون اولای­لارین یالنیز بیر ساعات و بیر دقیقه­ده باش وئرمه­سی. ساعات کاراکتئریند­ن اؤیکونون نفعینه ایش چکیلمه­سینی دوشونولور. ساعات 49/10ـدیر. 3 ثانیه سونرا، بیر اولای باش وئره­جک. بیر وعده وئریلیر. بیر خبر. یوخسا بیر رئپورتاژ اوچون باشلانیش. ساعات 53/10... ساعات 45/10... ساعات 55/10... ساعات 11... و داوام ائله­ییر. بو آرادا، قیسساجیق زاماندا نئچه راوی­نین روایتییله اوز اوزه­ییک...

تنقید 12. "فینجان" اؤیکوسویله باغلی، حامد احمدی

مین بیر گئجه: حامد احمدی، اؤز باخیشینی علی نوری­نین مین بیر گئجه­ـده یاییلمیش (بیزیم اؤیکو 14. فینجان) اؤیکوسونه گؤره یازیب، اونو ایسه اؤز وئبلاقیندان یایمیش­دیر. تنقید 12 باشلیغی آلتیندا حامد احمدی­نین یازدیغی نوت­لارینی بیر ده اوخویاق. (قایناق: http://chuxurlar.blogfa.com/post-53.aspx)

***

"فینجان" حئکایه­سینه نوت­لار

حامد احمدی

من باش تاپمیرام بو حیکایه نه دئمک ایسته­ییر. هر ندن دئییر آمما هئچ نه دئمیر. قیلینجی لاپ بئله قاباقدان باغلامیشام، اونا گؤره ده، سؤزومو بیردن بیره باشلاییرام. علی نوری­نین فینجان آدلی حیکایه­سینی ایکی دفعه اوخویاندان سونرا، منده بوراخدیغی تکجه گؤزل ائتکیسی، اونون ساغلام (البته منجه!) و آخارلی دیلی ایدی.

بو حیکایه­ده، دئیه­سن هر نه ال- اله وئریب بو کاراکتئرین حیرصینی چیخارماغا. ائله کی، ایش برکه دوراندا، بیر سؤیوش ده سؤیور یوخ سی...ایله.  چخوف­ـفون بیر گؤزل سؤزو وار دئییر: "اگر بیر رومانین بیرینجی فصلینده دیواردا بیر توفنگ آسلامیسیز، اوچونجو فصلده او توفنگ گولـله آتسین گرک." بو حیکایه، منه فرقلی و اطرافلی معلومات وئریر:  ناظیم حکمتین پوستئری، فیلم، و باشقا خیردا جزئیات. و بونلارین هئچ بیریندن مگر او فیلمدن فایدالانمیر یازیچی. (مثلن او ناظم حکمت منه نه دئییر؟ البته کی، بیز سؤز وار دئمه­یه، چونکی بونون تاپشیردیغی a4 کاغیذلار دا هله الینه چاتماییب. بلکه طرف شاعیر یا یازیچی­دیر!) ...

تنقید 11.

مین بیر گئجه: آشاغیداکی یازی، 1001 گئجه­ـده گئدن بیزیم اؤیکو سیرا حئکایه­لرین اون­بیرینجی اثرینه گؤره یازیلمیش­دیر. اونون یازارینا اؤز سایغی­لاریمی بسله­یرک، سیزی هر ایکی اثرین اوخوماغینا دعوت ائدیرم.

***

یادداشتی بر یک داستان­کوتاه

«بیر من آییق ایدیم»

یوسف انصاری

 در تاریخ داستان­نویسی کمتر نویسنده­ای می­شناسم که شاعر خوبی بوده باشد و همچنین کمتر شاعری توانسته داستان­هایی بنویسد که با گذشت زمان ماندگار بماند. اما «دومان اردم» به جز مجموعه شعر «اؤپ اؤلومونو» با اولین داستان کوتاهی که به تحریر درآورده است، نشان می­دهد که او در هر دو زمینه استعداد خلق کردن را دارد. اما در این مقال اندک، فقط نگاهی اجمالی به داستان «بیر من آییق ایدیم» خواهیم انداخت.

فرم داستان به صورت تک­گوییِ یکی از شخصیت­های کلیدی نوشته شده است. از زاویه دید اول شخص مفرد استفاده شده و داستان با صحنه­ای شروع می­شود که راوی صبح زود از خواب بیدار می­شود و همین تک­گویی تا نصفه­های شبی که پایان داستان را رقم بزند ادامه می­یابد. همان صفحه­ی اول داستان، شخصیت­ها از منظر راوی و غیرمستقیم توسط دیالوگ­ها معرفی می­شوند. شخصیت پدر از میان کلمات راوی که نویسنده سعی در تصویر کردن عملکرد پدر دارد، شناسانده می­شود و با دیالوگ بین پدر و مادر کامل­تر می­شود. پسر کوچکتر که بیشتر پسندِ پدر می­باشد تا راوی (پسربزرگتر) که آدم شکمباره و عرق­خوری هست، با دست کشیدنِ پدر بر سرِ پسر کوچکتر و نیش و کنایه زدن به پسر بزرگتر ما را بیشتر به شناساندنِ راوی ترغیب می­کند و رفته رفته در سطور پایین­تر داستان به اوج می­رسد. جایی که راوی اعتراف می­کند که باعث و بانی دیوانگی «دَلی کاظم» خودِ اوست...

تنقید 10. "لاپ او اوزاقلاردا" اؤیکو توپلوسونا بیر باخیش

 

مدرن ادبییاتا دوغرو

لاپ او اوزاق­لاردا اؤيكو توپلوسونا بیر باخيش

(اوچونجو و سون بؤلوم)

محمود مهدوي

قایناق: http://azyaz.blogfa.com/post-22.aspx

  

 

 

ـ غزل دئييل، هاي گلير

سوژئتده باش وئرميش زلزله يازي­نين وار يوخونو آلت ـ اوست ائله‌يير، اوخوجونون ایسه فيكريني چاشديرير. يازيچي يازديغي سطيرلره گووَ‌نيب سوبژئكتيو (ذهني) دورومو قيسا فورمادا ياراديب. بو قيسا يازماق آنجاق سوژئتين هر طرفلي آچيلماسينا ايمكان وئرمه‌ييب­دیر.

فضا باخيميندان، بو اؤيكو، كئچميش يازي­لاردان فرقله­نير. بوردا يازيچي‌نين ياراتديغي سايخين دورومدان داها خبر يوخدور. دئمه‌لي، بو اؤيكو، قاباقكي يازي­لارلا اويغون دئييل. بورداكي اوزو يولا ايت ده، كئچمیش صحيفه‌لرده‌كي ايت‌لردن آيريليب، ائوده ساخلانيلان پيشيك بالاسی قدر ‌رام اولونور. هر حالدا آمما، اونون ايت‌لييي اؤنملي‌دير. عكسينه كاراكتئرين آلنينا قونان ساري كپنك هورور! بو سطيرلري ميثال گؤتوره‌رك، يازيچي هر اؤيكوده ايستر ايسته‌مز «سئحيرلي رئاليزم»ـدن قيدالانير. «غزل دئييل، هاي گلير»‌ـين آشاغي قات‌لاريندا يئني و گؤركملي دوشونجه گؤزه دَيمير. بير قيزلا بير اوغلانين گيزلي سئويشمه‌لري، ها بئله قيزين دده‌سي­نين بو مسئله‌دن خبري اولماغي، اوخوجونو ائله ‌ده ماراقلانديرمير؛ نثر نه قدَر گؤزل و احساسلي اولسا دا.

ديققت: بو اؤيكوده ده اؤلوم وار!... 

تنقید 9.

«اوچ گؤرونتو، بير قارا باسما» اؤيكوسو؛

ايچ مونولوق و ذهن آخيمي 

جعفر بزرگ‌امين (يارين)

قایناق: http://www.yarinlar.blogfa.com/post-27.aspx

بو گون ادبییاتیمیزدا، شعر يازماق نه‌ قدَر قولاي سانيليرسا، و سايين دوشونور و يازاريميز ايواز طاها دئميشكن، الينه كاغیذ ـ قلم دوتان شعر يازماغا قالخميش­سا دا (يانليش دويولماسين، بارماق سايي ‌قدَر جيددي، استعدادلي و چاغداش شاعیريميز تاپیلیرسا)، نثر و اؤزه­‌لليك­له اؤيكویله رومان يازماغا گيريشه‌نيميز و بوندان دولايي ایسه (شعريميزه تاي) پروفیسيونال دورومدا قوناق قاباغینا قویمالی اؤيكو و رومانيميز هئچ اولماميشدير داها دوغروسو. بیزیم نثر ديليميز، (يئنه شعريميزه تاي) آذربایجان جمهورییتی و آنا دولو ادبي توركجه‌سي و شیفاهي لهجه‌لريندن اولوشان هيبريد كيمي بير ديل و نثردير. بو اوزدن ده كيمسه‌ني نييه بئله، نييه ائله ‌یازیبسان دئیه قيناماق اولمور. بير بئله اولاناق­سيزليقلا (امکان­سیزلیقلا) شعر و نثر ادبياتيميزين گليشمه‌سي يئنه اوغورلو اولموشدور. منجه، بو گون، شعریمیزده و نثریمیزده ایده­آلیسم دوزاغینا دوشمه­دن، شعر و ادبياتيميزي حاكیم (ائگه‌من) كولتور و ادبياتی و يا دونيا ادبياتيیلا قارشي ـ قارشي‌يا قويوب توتوشدورمادان، مؤوجود دوروموموزدا چاغداش شعر، اؤيكو و رومانيميزي آراشديريب، اينجه‌له‌ييب، گليشمه‌سينه ایسه اليميز‌دن گلن يارديم ائتمه‌لي­يیك...

بو گون­لر، يئني‌جه ايشيق اوزو گؤرموش «لاپ او اوزاق­لاردا» آدلي اؤيكو توپلوسو اليميزه چاتيب، «قورشون هاردان آچيلدي»، «آواوا»، «ماماچ»، «آرباتان»، «منيم آدلاريم»، «دون‌كيشوت و دلي دومرولون كؤرپوسو» كيمي ياييملانميش اثرلر تك هاميميزي سئوينديردي. بو اثرلر دیققت‌له اوخونوب، دوروم­لاري اينجه‌له‌نيب تنقيد اولونمالي­ديرلار. «لاپ او اوزاق­لاردا» اؤيكو توپلوسوندا، 10 اؤيكو يئرلشميشدير و من بورادا اونونجو و سونونجو اؤيكوسونون اوخونوش و تنقیدینی يئني فضا، روايت و اوستون مَتن­ـه (اَبَر متن­ـه) ياخين اولدوغونا گؤره، قاباغا ساليب، کیتابین باشقا اؤيكولرينه ده آيريجا بیر مقاله‌ده باخيشيم اولاجاق‌دير... 

تنقید 8. قاراباسما یاشام (علی نوری)

 

مین بیر گئجه: آشاغیداکی تنقیدی سایین علی نوری جنابلاری لاپ او اوزاق­لاردا اؤیکو توپلوسویلا باغلی یازمیشدیر. علی نوری اؤیکو یازسا دا، چوخراق آنجاق شعر یازماقدادیر. اونون شعرلری، یارپاق و آلاتوران کیمی نشریه­لرده چاپ اولموشدور. بورادا، یئنه باشقا حؤرمتلی یازیچی­لارین دا تنقیدینی (هر سطحده، و حتتا هر لحن ایله) یایماغا اؤز حاضیرلیغیمی بیلیندیریرم.

***

 

قارا باسما ياشام

علی نوری

 

آخير، نئچه ايلدن سونرا، ادبيیاتيمیزین اؤيكو ساحه‌سينده چالیشان ائتگیلي گنج يازيچي رضا كاظمي­نين اؤيكو توپلوسو ياييملاندي. لاپ او اوزاق­لاردا اؤزونه تاي بير چوخ كيتاب­لاردان باشقا بير سويه‌ده­دیر سؤزونو دئدیییمیزده، یانیلمامیشیق... بورادا آنجاق، كيتابين بوتؤولويو ایله باغلی بير نئچه سؤزدن سونرا، اوچ گؤرونتو، بير قاراباسما اؤيكوسونو قاباغیمیزا قویوب اوندان سؤز آپاراجاييق.

1ـ کیتاب یایماغین بوتون چتین­لیک­لرینی نظره آلاراق، رضا كاظمي نئچه مكتب و نئچه تكنيكده يازديغي اؤيكولرينی بير كيتابدا توپلاییب­دیرسا، منجه آنجاق توپلوسونون انتيظاميني آرادان آپاريب­دیر.

2ـ محمود مهدوي و حامد احمدي جناب­لاري "اؤلوم" و"ايت" سایاق ائلمان­لارلا اؤيكولري بيرجه‌له‌ييب‌لر. حالبوکی، لاپ او اوزاق­لاردانين قابارتمالي نئچه اؤزه­للییی اولسا، ان اؤنملي­سي شخصيت‌لري­نين ديريليیي­دير. بيز، يازيچي­نين بوتون شخصيت‌لر جيلدينده ياشاييب سونرا ایسه اونلاري يازماسيني دويا بيليريك. بو، اوخوجويا "منيم­كي­ليك" (هم­ذات­پنداري) حیسسیني ده عالي سويه­ده وئرمکده­دير.

3ـ ديل باخيميندان آمما بير پارا "آتما"لار (سكته­لر)، حرفه­اي اوخوجونو بير آز اينجيدير. صالح عطايي­نين دون­كيشوت و دلي دومرولون كؤرپوسو كيتابيندا ديلينين قايدالي اولماديغيندان دانيشيليرسا، بو دؤنه، رضا كاظمي، (ديل باخيميندان) آماتور اوخوجونو آرتيق نظرده آلماسیيلا يازي­سيني پارچا پارچا يازيب. ائله­بيل، بيري جومله‌لري بيز اوچون هؤججه‌له­يير. دئمك، منجه صالح عطايي دامين بير تاييندان دوشوب­سه، رضا كاظمي همن بو دامين او بيري تاييندان دوشمكده‌دير.

آنجاق، بو توپلودا من اوچون آرتيق گؤزل گلن اوچ گؤرونتو، بير قاراباسما اؤيكوسو؛ ...

تنقید 7. بیر اوتاقدا بئش قوناق اؤیکوسونه بیر باخیش (محمود مهدوی)

مین بیر گئجه: سایین محمود مهدوی، بیزیم اؤیکو سیرا حئکایه­لرین بئشینجی اثری کیمی یاییلان بیر اوتاقدا بئش قوناق ـا بیر تنقید یازمیش. اؤیکونون ایلک اؤنجه مین بیر گئجه­ـدن یاییلدیغینا گؤره، آزیازـدا گئتمیش تنقیدی بوردا دا گتیریرم. http://azyaz.blogfa.com/post-12.aspx

***  

ميغ‌ميغا، هؤرومچك، خوخان يازيچي، بير ده بوينو يوغون‌لار!

بير اوتاقدا بئش قوناق اؤيكوسونه بير باخيش

محمود مهدوي

 

اؤيكوده بئش كاراكتئر وار: راوي، بيرينجي و ايكينجي سوروجو، گولش­چي و سوباي كيشي.

روايت خطيني آچيقلاساق، سوروجولر بير بيرلرينه هده قورخو گلمك حدينده قاليب‌لار. او بيري‌ كاركتئرلر آنجاق فرقلي‌دير. يازيچي بو بئش نفري بير يئرده گتيرمكله توپلومداكي، گرگين دورومو تنقيده چكمك نييتينه‌دينده اولوب آيدينجاسينا دئيير: «دونندن  او كاغيذين اوزه‌رينده قورخا قورخا بو حئکايه­ني يازيرام، اؤزگه بير آدام ايچه‌ري گيرديكده ايسه اونو ياستيغيمين آلتينا باسيرام.» حالبوكي، عمومن ياراديجيليق دونياسيندا ياراديلميش اثر، ياشاييشين آيناسي اولور. ياشاييشدان ‌دا قات قات آجي اولان بير گئرچك! ... 

تنقید 6. ایت مسئله ـسی (حامد احمدی)

 مین بیر گئجه: لاپ او اوزاق­لاردا اؤیکو توپلوسونا گؤره یازیلمیش بو تنقیدی، اونون یازاری حامد احمدی اؤز وئبلاقیندا یایمیشدیرسا دا، یئنه بورادا گتیریریم. حامد احمدی بیر اؤیکوچو (اؤیکو یازاری، داستان­نویس) کیمی چالیشدیغیندان علاوه، تهران عللامه بیلیم­یوردوندا چیخان بیرلیک اؤیرنجی درگیسی­نین باش­یازاری­دیر.  

قایناق: http://chuxurlar.blogfa.com/post-45.aspx

 

***

لاپ او اوزاق­لاردا کیتابینا بیر باخیش

ایت مسئله­سی

حامد احمدی

لاپ او اوزاق­لاردا بوگونکو کیتاب و خصوصن اؤیکو یوخسوللوغوندا بیر بؤیوک هدیه ایدی ادبیاتیمیزا. رضا کاظمی نئچه ایل ایش­لری­نین سئچگیسینی بیر یئره توپلاییب ادبیات سئورلره آذربایجان مدرن ادبیاتیندان بیر پنجره آچدی. اون قیسا حیکایه­دن تشکیل اولان لاپ او اوزاق­لاردا کیتابی، جیلدی­نین او سایکوتیک رنگییله آدامی اؤزونه ساری چکیر...

ایلک باخیشدا حیکایه­لرین تاریخ سیراسییلا دوزولمه­سی نظره گلیر، نییه کی سون حیکایه­لره چاتدیقدا رضا کاظمی­نین دیلی گئت گئده اؤزونو تاپیب، بیزه داها آرتیق دوغما گلیر. بو یازینی یازمامیشدان اؤنجه محمود مهدوی­نین بو کیتابا گؤره یازدیغی تنقیدی اوخودوم. محمود حیکایه­لری بیر بیر آراشدیریب تنقید ائتمه­یه چالیشمیشدی آمما منجه نئچه اثرین بیر کیتاب شکیلینده یاییلدیغیندا، اونو بیر توپلو قالیبینده گؤرمه­لیییک (حتتا او اثرلر بیر بیرینه ریطی اولماسا دا). آنجاق نییه حیکایه­لری بیر توپلو کیمی گؤرمه­یی وورغولاییب اونا بارماق قویورام؟ منه ائله گلیر کی، بو حیکایه­لرین هامیسیندا نئچه اورتاق فاکتوروموز واردی: قاری، اوشا­ق­لار، حئیوان­لار و هامیدان اؤنملی ایت! ...

تنقید 5. "لاپ او اوزاقلاردا" اؤیکو توپلوسونا بیر باخیش (2)

قایناق: http://azyaz.blogfa.com/post-9.aspx

مدرن ادبییاتا دوغرو

لاپ او اوزاق­لاردا اؤيكو توپلوسونا بیر باخيش

(ايكينجي بؤلوم)

محمود مهدوي

 

ـ گومبول سرباز بوردا كئشيك چكيردي

اؤيكو اون­ایکی صحيفه‌ده يازيلمیش­سا دا، یازیچی آنجاق یئددینجی صحيفه‌ده اوشاق­لارین نه دالسيیجا اولدوق­لارینی آشكارلایير. حالبوكي بيزده اؤيكونون آردینی ایزله­مک ماراغي يارانسین دئیه، یازیچی اؤتن صحيفه‌لرده طلب اولونان دورومو ياراتماييب. منجه مؤوضونو بو بئله اوزاتماق يئرسيز اولوب، اوشاق­لارين هره‌سي­نين آغزينا بير سؤز آتماق ايسه يارارسيز اولموشدور. دئمه‌لي اوشاق­لاري قورغوشون آتيلان يئره (عسکرلرین مشق مئیدانینا) چاتديرماغا گؤره، یئددی صحيفه‌ني دولدورماق كلمه‌لري موفتده خرجلمك­دير. یعنی اؤيكونون بیرینجی حيصه‌سي داليندا سوژئت­له باغلي مؤحكم بیر دوشونجه گؤرونمور. داها دوغروسو، "ائلناز"، "چوبان"ـلا دانيشماغا باشلادیقدان سونرا، اؤيكو گوجلو سويه‌ده یازیلیر. (یعنی بوندان قاباق نه يازيليب‌سا يئرسيز نظره گلير.)

 

تنقید 4. "دویمه" اؤیکوسو و محمود مهدوی ـنین باخیشلاری

 مین بیر گئجه: یئنه یازیچی محمود مهدوی، و بو دؤنه  بورادا گئدن بیزیم اؤیکو آدلی سیرا حئکایه­لرین ایکینجی اثرینه گؤره یازدیغی قیسا تنقیدییله. آشاغیداکی یازینی اونون وئبلاقیندان گؤتورموشم. ال­لرینه ساغلیق! http://azyaz.blogfa.com/post-8.aspx

***

زامان، مكان و سوژئت بيرلييي­نين چاتيشمامازليغي

دويمه اؤيكوسونه بير باخيش

محمود مهدوي

 

حاميد احمدي‌نين وئبلاقينا باش ووردوغوم هر زامان، بيردن بيره دئييرم يئنه هئچ هئچه­ـيله اوز به اوز اولاجاغام! آخي بو يازيچي آدي چكديييم اؤيكویله ياديمدا قاليب‌دير. حاميد وئبلاقين يئني‌لشد­يرمه‌يينده تنبل اولسا دا، اوندان 1001 گئجه‌ـده دويمه‌ني اوخوماق من اوچون سئوينديريجي بیر اولای اولموشدور. ايندي ايسه اؤيكونو اوخودوغومدان سونرا، ايچيمده يارانان دويغولاري آشاغيداكي كيمي آچيقلاييرام: ...

رسمی (ادبی) دیل بیزی قانداللاییر، سید حیدر بیات

 مین بیر گئجه: آشاغیداکی یازی عئینن آلما یولو سیته­سیندن گؤتورولوب بوردا دا یاییملانیر. بو مقاله­ده سایین حیدر بیات اؤیکو و دیلیمیزله باغلی بیر پارا اؤنملی مؤوضوع­لارا توخوناراق، جانلی اؤرنک­لرله سؤزونو ایره­لی سورور...

http://www.hbayat.azerblog.com/1387_03_19_Say=537.ay

***

رسمی (ادبی) دیل بیزی قانداللاییر

یئنی یاییملانان اؤیکولری اوزومه توتارکن

سید حیدر بیات

ایل‌لر بوندان اؤنجه، ائله بیل تکاپو درگی‌سینده بیریسی یازمیشدی: «سیمین دانشور شیراز فارس­لاری ایچینده اولان اؤزل سؤزجوک­لر و دئییم‌لری رومان­لارینا گیردیرمک­له، رومان­لارینی داها زنگین‌لشدیریر.» و آرتیرمیشدی: «بئله بیر اولاناق هر یازار ایچین یوخدور، مثلن آذربایجانلی یازارلار فارسجا یازدیغی رومان­لارینا، اؤز دیل‌لریندن بیر شئی گتیره بیلمزلر و محض رسمی دیلده رومان یازمالی‌دیرلار.» ...

تنقید 3. "بئش بارماق" اؤیکوسو و حامد احمدی ـنین باخیشلاری

سایین اوخوجولار! "1001 گئجه­"ـده یاییلان "بیزیم اؤیکو" سیرا حئکایه­لرین بیرینده (بیزیم اؤیکو 1)، محمود مهدوی­نین "بئش بارماق" آدلی اؤیکوسو سیزین قارشینیزا قویولموشدو. حامد احمدی بو اثرله باغلی اؤز باخیش­لارینی "چوخورلار" وئبلاقیندا یایمیشدیر. حامد یازدیغی تنقیدی اوخوماق ایسته­سه­نیزسه، آشاغیداکی آدرسین اوستونده کلیک ائدین، لوطفن.

http://chuxurlar.blogfa.com/post-42.aspx

تنقید 2. احمد صیقلی و بالاجا بیر بهانه

 مین بیر گئجه: آشاغیداکی یازینی سایین تنقیدچی احمد بَی صیقلی، اردبیلین یئرلی قزئت­لری­نین بیرینده چاپ اولسون دئیه یازمیش­دیرسا دا، یازاری طرفیندن بو وئبلاقین اوخوجولارینا تقدیم اولونور. مین بیر گئجه، میننت­له بو یازیچی­نین باخیش­لارینی یایاراق، بیر سؤزون وورغولاماسینی دا گره­کلی گؤرور: سون ایل­لرده آنا دیلیمیزده چاپ اولموش اؤیکو و رومان­لارا گلدیکده، صالح عطایی­نین دون کیشوت و دلی دومرولون کؤرپوسو و منیم آدلاریم باشلیقلی کیتاب­لاریندان علاوه، ناصر منظوری­نین قارا چوخا و آواوا آدلی کیتاب­لارینی و اؤزللیک­له ایواز طاهانین قورشون هاردان آچیلدی آدیندا کیتابینی و بو اثرلرین اؤیکو ادبیاتیمیزدا بوراخدیغی اؤنملی ائتگی­لرینی اونوتمامالی­ییق.

                                                         ***

به بهانه­ی انتشار مجموعه داستان لاپ او اوزاق­لاردا

احمد صیقلی

 گرچه انتشار هر اثر ادبی در پهنه­ی این سرزمین به مثابه یک اتفاق مهم و قابل تامل از جانب فعالین عرصه­ی ادبیات و هنر تلقی می­شود، و لیکن طبع و نشر یک مجموعه داستان به زبان تُرکی پدیده­ی نادری است که دوستداران و علاقمندان ادبیات تُرکی را به شدت تحت تاثیر قرار می­دهد و حامل پیامی است برای کسانی که عدم شفافیت زبانی و یا فقدان فرهنگ لغات تُرکیِ هماهنگ شده را مفری برای گریز از زبان مادری و روی آوردن صِرف به زبان دوم می­دانند.

جای خوشوقتی است که در سال­های اخیر، ادبیات تُرکی ما در زمینه­ی شعر استعدادهای فراوانی را عرضه نموده و علاقه­مندان و مخاطبان خود را نیز در بین دوستداران این هنر یافته است. اما در زمینه­ی داستان این کنکاش به نحو چشمگیری کمتر بوده و یا اگر داستان­های پراکنده­ای نیز این­جا و آن­جا به رشته تحریر در آمده، مجال و یا امکان آن­را نیافته که در قالب یک کتاب به دست مخاطبان برسد. به دنبال انتشار مجموعه داستان دون کیشوت و دلی دومرولون کؤرپوسو/ دمرل دیوانه­سر و دن ­کیشوت و نیز رمان منیم آدلاریم/ نام­های من که چند سال پیش به قلم صالح عطایی انجام گرفت، این­بار مجموعه داستان لاپ او اوزاق­لاردا / خیلی آن دورترها گام مؤثر دیگری است که در زمینه­ی ادبیات داستانی این دیار برداشته می­شود و رضا کاظمی با اعتماد به نفس و با زبانی بی­تکلف مجموعه داستان دیگری را پیش روی خوانندگان داستان (آن­هم به زبان مادری) می­گذارد ...

تنقید 1. "لاپ او اوزاقلاردا" اؤیکو توپلوسونا بیر باخیش (1)

 مین بیر گئجه: آشاغیداکی یازینی یازیچی دوستوم محمود مهدوی یازمیش اؤز وئبلاقیندا (WWW.AzYaz.blogfa.com) ایسه اونو یاییملامیش­دیر. بو تنقید، یازاری­نین ایجازه­سییله عئینن بو وئبلاقدا دا گلیر. من هر نه­دن اؤنجه، واخت آییریب کیتابیمی اؤیکو اؤیکو اوخودوغوندان، بیر ده کیتابلا باغلی اؤز باخیش­لارینی یازدیغینا گؤره اونا بسله­دیییم سایغی­لاریمی بیلیندیرمه­لی­یم. بوردا، ها بئله اؤز حاضیرلیغیمی باشقا یازیچی­لارین دا تنقیدلرینی (هر سطحده، و هر باخیش اساسیندا) اوخویوب یایماغا بیلیندیریرم. گوجلو یارادیجیلیق­لار چوخراق گوجلو تنقیدلرین یاییلدیغی فضالاردا یازیلمیش... ادبییاتمیزدا او گونون تئزلیک­له گلیب چاتماق آرزوسویلا.   

                                                      ***

 

مدرن ادبییاتا دوغرو

«لاپ او اوزاق­لاردا» اؤيكو توپلوسونا بیر باخيش

(بيرينجي بؤلوم)

 

محمود مهدوي

 

ايران آذربايجانيندا نثر يازيلارينين قيتليغيندا بو كيتابداكي اؤيكولرين هر بيري پار پار پاريلداييب، اوخوجونو آددیم آددیم اؤز طرفينه چكير، اونو ايسه لذت دولو قيسا آن‌لارا دوغرو يؤنلدير.

منجه اؤيكوده ایکی شئی چوخ اؤنم داشیییر: بيري نثر، او بيري ايسه سؤژئت. رضا كاظمي‌نين  نثري آخارلي، شيرين و راحات اولماسايدي، منده (اوخوجو کیمی) هئچ بير ماراق دوغورمازدی. بو يؤنمده آنجاق، يازيچي‌نين ديله وئردييي اوستونلوك، اونا گؤركملي اوغور گتيريب اوخوجولارين ماراقلا كيتابي اوخومالاري ایسه اونون اوچون ديله گلمه‌ين «اَللرين آغريماسين» حؤكمونده‌دير.

يازيچي گنج چاغيندايكن ياشلي آداملاردان يازير. بونون دا سببي بيزه بللي ‌دئييل. او، قوجالارين كاراكتئرلريني اينانديريجي، اوره‌يه ياتان، همي ده ياراشيقلي يارادير. بونا دایاناراق، ایلک نظرده یازیچی­نین يئتميش هشتاد ياشي اولدوغو ذهنه چارپیر؛ آنجاق كيتابين شيناسنامه‌سينده‌ يازيلميش: 1356.

رضا كاظمي يازيلاريندا اَدا چيخارتماييب تكجه اؤز يازماغيندادير. او يئني باخيشلاريني صميميیتله يازيب، اوخوجويلا دوغما اونسييت قورور. او، اؤيكودن اؤيكويه «تزريقي ادبيات»ني داواملانديريب، اوخوجونو موم كيمي الينده ساخلايير.

اينديسه كئچك كيتابداكي اؤيكولره، ـ بوردا اوچ ايلك اؤيكو باره‌ده يازميشام: ـ